XXXV Festiwal Ars Cameralis: KASIMIR ZGORECKI. FOTOGRAFIE
↑ ZDJĘCIE
„Bez tytułu”, seria: „Portrety”, ca 1930, Kolekcja CRP © Kasimir Zgorecki / ADAGP, Paris / Stowarzyszenie Autorów ZAiKS, Warszawa, 2026
WYSTAWA
Organizator wystawy: Ars Cameralis Silesiae Superioris
Kurator: Marek Zieliński
6 listopada 2026 roku – 3 stycznia 2027 roku
WERNISAŻ
➜6.11.2026, 18:00 | Galeria Sztuki Współczesnej „Elektrownia” | Muzeum Saturn, Czeladź
Wernisaż będzie tłumaczony na polski język migowy
Wstęp wolny, później zgodnie z ofertą Galerii
Na rowerze, z aparatem i statywem, przemierzał surowy krajobraz górniczych osiedli północnej Francji. Kasimir Zgorecki nie szukał poezji w podręcznikach, odnajdywał ją bowiem na twarzach polskich emigrantów. Na jego kliszy zapisywał się świat zawieszony między cichą tęsknotą za krajem a nadzieją na lepsze jutro.
Górniczy los znał od podszewki. Sam urodził się w polskiej rodzinie w Zagłębiu Ruhry, a zanim odnalazł swoje prawdziwe powołanie, przez pół roku zjeżdżał pod ziemię. Fotografia stała się dla niego ucieczką i językiem komunikacji. Przejąwszy po szwagrze w 1924 roku zakład w Rouvroy, szybko przestał być tylko rzemieślnikiem. Majsterkował i konstruował sprzęt ułatwiający mu pracę, stając się czułym kronikarzem miejscowej społeczności. Przed jego obiektywem utrwalała się historia ludzi, dla których zdjęcie wysyłane w kopercie było jednym z mostów łączących ich z ojczyzną.
W jego niezwykłej kronice sacrum mieszało się z codziennością, a beztroska i radość ze stratą. Szczególne miejsce w jego twórczości zajmowały portrety zmarłych dzieci. Były to przejmujące kadry, stanowiące pamiątki ich zbyt krótkiego istnienia.
Ale Zgorecki miał też drugą, przekorną twarz. Uwielbiał wymykać się z kadru na własnych zasadach. W autoportretach przebierał się, pozował, igrał z malarstwem, teatrem i kinem. Człowiek, który na co dzień krzepił innych, utrwalając ich tożsamość, stawał przed swoim aparatem i zdawał się pytać: kim jeszcze mógłbym się stać?
Ta historia przez lata pozostawała ukryta na strychu. Dopiero po śmierci fotografa mąż jego wnuczki, Frédéric Lefever, natrafił tam na prawdziwy skarb. Odnalazł tysiące zapomnianych szklanych negatywów, na których przetrwał świat uwiecznionych bohaterów.
KASIMIR ZGORECKI
Fotograf polskiego pochodzenia. Urodził się w Herne w 1904 roku w Zagłębiu Ruhry, gdzie jego rodzina przeniosła się w poszukiwaniu lepszego życia. Jego ojciec pracował w kopalniach węgla, a sam Kasimir kształcił się na kotlarza. W 1922 roku Zgoreccy postanowili wyemigrować do Rouvroy we francuskim regionie Nord-Pas-de-Calais. Kasimir zatrudnił się w kopalni 10 de Billy-Montigny, gdzie pracował zaledwie sześć miesięcy.
W 1924 roku Zgorecki przejął zakład fotograficzny swojego szwagra François Kmieciaka, który przekazał mu całą swoją wiedzę fotograficzną i tajniki rzemiosła. Kasimir fotografował drewnianym aparatem skrzynkowym, używając szklanych negatywów. Większość odbitek to odbitki stykowe, a rzadkie duże formaty były wykonywane za pomocą powiększalnika, który sam skonstruował.
W 1930 roku Zgorecki ożenił się z Léocadie Parysz, z którą miał dwóch synów Alfreda i Jacquesʼa. W czasie II wojny światowej, mimo braków w zaopatrzeniu, jego atelier kontynuowało działalność, najprawdopodobniej fotografowano wówczas okupantów, żołnierzy i jeńców wojennych. Część laboratorium i szklanych negatywów została zniszczona, gdy w ogrodzie zakładu wybuchła bomba. Po zakończeniu wojny Zgorecki stopniowo stracił zainteresowanie fotografią, ale swoją wiedzę przekazał synom. Zakład ostatecznie przejął Alfred, dzięki czemu firma zaczęła ponownie prosperować. Kasimir Zgorecki zmarł w 1980 roku. Dekadę później mąż wnuczki Zgoreckiego, Frédéric Lefever, odkrył na strychu nad pracownią pokaźny zbiór ponad 3 700 szklanych negatywów.
ZASTRZEŻENIE DO ZDJĘCIA
Informujemy, że na podstawie art. 263 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych dokonane zostało zastrzeżenie wobec wszelkich działań z zakresu eksploracji danych dotyczące wszystkich utworów, do których prawa reprezentuje Stowarzyszenie Autorów ZAiKS, w zakresie w jakim stanowią one w całości lub części element dowolnego rodzaju rozpowszechnionych w Serwisie treści. Wszelkie działania z zakresu eksploracji danych dokonywane na treściach zawierających utwory, do których prawa reprezentuje Stowarzyszenie Autorów ZAiKS, bez uzyskania zgody Stowarzyszenia będą stanowiły naruszenie praw autorskich uprawnionych reprezentowanych przez Stowarzyszenie.
